De geboortelepel, een goede traditie…

Sinds honderden jaren worden zilveren herinneringslepels gegeven aan een nieuwe nakomeling. Een rijke traditie, die het verdient in leven te blijven. Immers, middels een zilveren geboortelepel wordt een stukje van de familiestamboom vastgelegd. Hoe waardevol dat is, mag blijken uit de verzameling lepels die in vele families naast elkaar hangen, waaruit die stamboom te lezen valt. Een reden dus, om de traditie in stand te houden….

Bekijk en bestel online onze geboortelepels in onze webshop

De gravure
Elke zilveren geboortelepel wordt gegeven met een persoonlijke gravure, waarin wordt aangegeven wie de boreling is en wanneer en waar hij of zij is geboren. Vroeger werd dat veelal heel uitgebreid gedaan. U ziet op bijgaande foto’s hoe dat er dan uit kwam te zien. Tegenwoordig wordt het in één regel rondom de "bak" gegraveerd. Daar zijn twee mogelijkheden voor: machinaal of met de hand. De handgravure is mooier, sierlijker en kwalitatief veel beter (blijft tot in volgende generaties zitten), kan veel mooier verdeeld worden over de ruimte en hoort eigenlijk bij een handgemaakte lepel. Een machinale gravure is fragieler, kan niet mooi rond de bak verdeeld worden en slijt er sneller uit dan een handgravure.

De historie
Honderden jaren geleden was de geboortelepel een zilveren herdenkingslepel en kwam in heel Nederland voor. Een lepel, die werd gegeven ter herdenking van de geboorte of van het overlijden van een familielid, van de trouwdag of een huwelijksjubileum, van het bereiken van een bepaalde leeftijd of van een andere bijzondere gebeurtenis in het leven van iemand die de gever dierbaar was.
In de loop van de tijd is de herdenkingslepel verworden tot wat wij nu geboortelepel noemen, omdat de lepel het meest gegeven werd ter herinnering aan de geboorte van een nieuwe nazaat in de familie. Een van de grootouders, vaak degene die vernoemd werd, gaf de lepel met een inscriptie aan het nieuwe kleinkind. Met de lepel werd dan veel geluk, gezondheid en rijkdom gewenst; de lepel was ook een soort belegging, een verzekering voor als er minder goede tijden zouden komen, omdat het zilver kostbaar was.

Tegenwoordig is die laatste reden uiteraard niet meer van toepassing. Wel bestaat de achterliggende gedachte nog steeds, voortkomend uit de traditie in de familie, dat er een stukje van de familiestamboom vastgelegd wordt in de lepel. Er komt een inscriptie in met de naam en geboortedatum en -plaats van de boreling, soms ook nog met de naam van de gever erbij. Wat vroeger meer gebeurde dan tegenwoordig, is het laten ingraveren van de overlijdensdatum.

Door alle tijden heen ziet men ook een verhaal in de geboortelepel; een verhaal over de familie, uit wat voor "nest" kwam de baby. Een boer gaf een lepel met een van de volgende topstukken: een koe, een melkmeisje, een ûleboerd (uilenbord, te vinden op de nok van een Friese boerderij) of een sjees. Een schipper gaf één van de modellen met een schip. Een paardenman gaf één van de lepels met een paardenvoorstelling. Een gelovige gaf de lepel Geloof, Hoop en Liefde. Zo had en heeft elke gever zijn of haar eigen verhaal en achtergrond in de lepel vastgelegd. En zo gebeurt het nu nog steeds, ook met de moderner vormgegeven designlepels...

Dat de herdenkingslepel ook in andere landen een traditioneel gebruik is bewijst een lepel uit Noorwegen, gemaakt van een soort tin. Het design stamt uit de 16e-17e eeuw. Deze lepel wordt gegeven als "wedding spoon" aan een pas getrouwd stel. Traditioneel wordt het gebruikt bij het eerste maal als man en vrouw om geluk voor de toekomst te geven